Herfst in Nederland

.
[Herfst 2003]    [Herfst 2004]    [Herfst 2005]    [Herfst 2006]    [Herfst 2007]    [Herfst 2008]    [Herfst 2009]    [Herfst 2010]    [Herfst 2011]   



Herfst 2003
De herfst van 2003 was aan de koude kant, droog en zeer zonnig.
De trend dat de temperatuur stijgt werd deze herfst niet waar genomen. De gemiddelde temperatuur was met 9,8 °C (normaal 10,2 °C) aan de koude kant. September was veruit de beste maand, op 5 dagen lag de temperatuur zelfs boven de 25 graden.
Oktober deed echter niet mee, sterker nog, met een gemiddelde temperatuur van 7.5 graden was oktober een van de koudste oktobermaanden van deze eeuw. Op 18 oktober daalde de temperatuur zelfs onder het vriespunt, en op 23 en 24 oktober werd er in twente een temperatuur gemeten van -8,5 °C. Dit is de laagste temperatuur die ooit in Nederland in oktober is gemeten.
  
In november was het weer wat zachter weer dan in oktober, hetgeen overigens vrij uniek is .
De herfst van 2003 was verder zeer zonnig (436 uren tegen 302 normaal).
Dan valt er dus ook minder neerslag en dat klopte aardig. Met gemiddeld 176 mm neerslag tegen 235 mm normaal was er sprake van een droge herfst. Op 24 oktober viel de neerslag in een deel van het land in de vorm van sneeuw en vormde zich enige tijd een sneeuwdek. Een sneeuwdek in oktober was sinds 1975 niet meer voorgekomen.


Herfst 2004
In 2004 was de hersft zacht en wederom droog en zonnig. Zowel in september als in oktober was de gemiddelde temperatuur een graad hoger dan normaal. November was normaal qua temperatuur.
September was wederom een goede maand met 5 zomerse dagen. Op 4 september was het 28.4 graden in Arcen. Ook qua zonuren scoorde september goed (194 uren zon tegen 136 normaal).
De gehele herfst was overigens zeer zonnig (391 zonuren tegen normaal 302).
  
Op 11 november daalde de temperatuur in De Bilt voor het eerst na de zomer tot onder het vriespunt. De landelijk laagste temperatuur, -5,6 °C, werd gemeten op 25 november te Woensdrecht terwijl het in De Bilt het die dag het gehele etmaal bleef vriezen ("ijsdag").
Met landelijk gemiddeld 196 mm neerslag tegen 235 mm normaal was de herfst aan de droge kant.
Alle drie de herfstmaanden waren gemiddeld over het land droger dan normaal.

Herfst 2005
In 2005 werd de lijn van 2004 doorgetrokken en konden we zelfs spreken van eén van de zachtste herfsten in drie eeuwen.
De gemiddelde temperatuur lag bijna 2 graden hoger dan normaal (12,0 °C tegen normaal 10,2 °C). De warmste herfst sinds de metingen vanaf 1901 was in 1968 (11,7 °C). Alleen in 1731 mat men een gemiddelde temperatuur vab 12 graden.
Met korte onderbrekingen lag de temperatuur tot half november boven normaal. De eerste decade van september en november (dag 1 tot en met 10) en de laatste decade van oktober (dag 21 tot en met 31) waren in De Bilt zelfs de zachtste in de rij van overeenkomstige tijdvakken sinds 1901.
Daarna werd het vrij koud met eind november veel winterse overlast.
Wederom waren de eerste 10 dagen van september weer zeer mooi met maar liefst 7 zomerse dagen.
Uitzonderlijk was ook de periode tussen 27 tot en met 31 oktober, waarbij de temperatuur oven de 20 graden uitkwam.
Met gemiddeld over het land 435 zonuren tegen normaal 302 was de herfst ook zeer zonnig.
    
De herfst was verder vrij droog (197 mm neerslag tegen normaal 235 mm) Op 25 november veroorzaakte een zeer diepe depressie boven het noorden van ons landveel overlast. Er viel in een strook van Noord-Holland naar Gelderland overvloedige neerslag, tot lokaal ruim 90 mm in 24 uur. In het oosten en later zuiden viel sneeuw waarbij zich een sneeuwdek vormde tot lokaal ca. 20 cm. Hierdoor ontstond veel overlast in het verkeer en schade aan o.a. daken en hoogspanningsleidingen.

Herfst 2006
Het record van 2005 werd in 2006 alweer verpulverd, met een gemiddelde temperatuur van 13,6 °C (in 2005 12°C) was er sprake van de zachtste herfst in minstens 300 jaar.
Opmerkelijk was dat gedurende het gehele seizoen geen enkele echt koude dag voorkwam; vrijwel continue lag de temperatuur (ver) boven het langjarige gemiddelde. Dat kwam doordat de stroming meestal een zuidcomponent had waarmee zachte lucht werd aangevoerd. Daarnaast had het nog relatief warme water van de Noordzee invloed op de temperatuur.
Dat was een nawee van de zeer warme zomer. Bovendien ligt door de opwarming van de aarde de gemiddelde temperatuur bijna een graad hoger dan 30 jaar geleden. Daardoor is de kans op warme extremen tien keer zo groot geworden.
Van de afzonderlijk maanden was ook september in De Bilt met een gemiddelde temperatuur van 17,9 °C tegen 14,2 °C normaal de warmste in drie eeuwen. Oktober eindigde met een gemiddelde temperatuur van 13,6 °C tegen 10,3 °C normaal op de tweede plaats in de rij van zachtste oktobermaanden sinds 1901. Ook november eindigde met 9,2 °C tegen 6,2 °C normaal op de tweede plaats in de extremenlijst. Alleen november 1994 was met 10,2 °C nog zachter.
Het zal niemand verbazen dat binnen de drie uitzonderlijk zachte maanden allerlei warmterecords zijn gebroken. Meest in het oog springend waren 26 oktober en 16 en 25 november. Op deze dagen werden voor de tijd van het jaar record hoge maximumtemperaturen gemeten. In totaal werden er deze herfst in De Bilt acht zomerse dagen genoteerd (maximumtemperatuur 25,0 °C of hoger) tegen één normaal. Het aantal warme dagen (maximumtemperatuur 20,0 °C of hoger) bedroeg 29 tegen 12 normaal. De landelijk hoogste temperatuur, 30,2 °C, werd op 12 september gemeten in Ell (Limburg).
  

Vorst kwam dit najaar in De Bilt niet voor; normaal telt de herfst zeven vorstdagen (minimumemperatuur lager dan 0,0 °C).
Met gemiddeld over het land 368 uren zonneschijn tegen een langjarig gemiddelde van 302 uren was de herfst nipt zeer zonnig. In alle drie de herfstmaanden scheen de zon langer dan normaal. September had 180 zonuren tegen normaal 136, oktober en november 111 en 77 tegen respectievelijk 105 en 60 normaal.
De herfst was gemiddeld over het land vrij droog met 182 mm tegen normaal 235 mm. September was een zeer droge maand met landelijk gemiddeld 12 mm tegen 75 mm normaal. In grote delen van het land viel die maand minder dan 10 mm neerslag.
Oktober was aan de natte kant met 91 mm tegen normaal 78 mm. November had met 78 mm vrijwel de normale hoeveelheid neerslag van 82 mm.
Herfst 2007
Na de records in 2005 en 2006 waren de verwachtingen hoog voor de herfst van 2007, maar deze herfst verliep vrij normaal voor een herfst al was die wel aan de droge kant.
De gemiddelde temperatuur was 10.3 °C waarbij in september en oktober dit keer de temperaturen iets lager waren dan normaal.
In november lag de temperatuur weer iets hoger.
In de gehele herfst kwamen geen langere opvallend zachte-, of koude tijdvakken voor.
Op 20 oktober werd in de Bilt de eerste vorstdag van het seizoen genoteerd (minimumtemperatuur lager dan 0,0 °C). Uiteindelijk telde de herfst er zeven vorstdagen, precies het normale aantal.
De landelijk laagste temperatuur deze herfst, -5,5 °C, werd gemeten op 16 november op de vliegbasis Twenthe.
  

Zomerse dagen (25,0 °C of hoger) kwamen deze herfst niet voor.
De herfst was droog met gemiddeld over het land 181 mm tegen normaal 235 mm.

 Herfst 2008
Ook in 2008 was er sprake van een "normale" herfst.
Zowel in september als in oktober lag de temperatuur iets onder normaal terwijl in november de temperatuur weer iets hoger lag.
In totaal werden deze herfst in De Bilt zeven warme dagen genoteerd (maximumtemperatuur 20,0 °C of hoger), tegen 12 normaal. Zes van de zeven warme dagen vielen in de eerste helft van september. Op 11 september werd het in De Bilt zelfs zomers warm (maximumtemperatuur 25,0 °C of hoger). De landelijk hoogste temperatuur deze herfst werd die dag genoteerd in Maastricht: 27,3 °C.
Op 28 oktober daalde de temperatuur in De Bilt, voor het eerst na het zomerseizoen, tot onder het vriespunt.
In totaal telde de herfst er negen vorstdagen (minimumtemperatuur lager dan 0,0 °C), tegen zeven normaal normaal.
In de avond van 24 november werd het in Deelen -7,2 °C, de landelijk laagste temperatuur deze herfst.
Met gemiddeld over het land 336 uren zonneschijn tegen 302 uren normaal was de herfst zonnig. De zon liet zich in september en oktober vaker zien dan normaal mag worden verwacht. September telde 158 en oktober 128 zonuren tegen 136, respectievelijk 105 uren normaal.
Gemiddeld over het land viel 238 mm neerslag, vrijwel gelijk aan het langjarig gemiddelde van 235 mm. Het noordwesten van het land had op 5 oktober te maken met wateroverlast. Op sommige plaatsen viel daar minstens 80 mm in 18 uur. Een dergelijke hoeveelheid neerslag wordt op een willekeurige plaats minder dan eens per 100 jaar gëevenaard of overschreden.
    

Op 21 november veroorzaakten zeer zware windstoten van ca. 100-120 km/uur in vooral het westen en zuiden overlast.
Op 23 november sneeuwde het urenlang in een groot deel van het land. Op de Veluwe ontstond een sneeuwdek van 10 tot 17 cm. Tijdens de nacht van 24 op 25 november was het met name in het midden en zuiden van het land verradelijk glad. Tientallen ongevallen waren het gevolg.
  


 Herfst 2009
De herfst in 2009 begon weer goed. September was een warme maand (15,0°C tegen 14,2 °C),al zag dat er in het begin niet naar uit. vanaf de 6e tot aan het einde van de maand was er echter sprake van droog en rustig nazomerweer. In totaal werden in De Bilt tien warme dagen (maximumtemperatuur 20,0 °C of hoger) geregistreerd, en op 8 september één zomerse dag genoteerd (25,0 °C of hoger).
September was een zonnige maand met gemiddeld over het land 161 zonuren tegen 136 normaal.
September was gemiddeld over het land een droge maand met 30 mm neerslag tegen 75 mm normaal, waarbij de meeste neerslag in de eerste vijf dagen van de maand viel.
Oktober was vergelijkbaar met normale oktobers. De eerste helft van oktober viel de meeste regen (eigenlijk viel er elke dag wel regen, terwijl het tweede deel van oktober juist weer droog was.De meeste regen viel tijdens zware buien op 7 oktober die met name het zuiden en oosten van het land teisterden.
oktober telde 2 nachten met vorst en wel op 14 en 15 oktober
November was weer een uiterst zachte maand met veel regen, eigenlijk was het elke dag wel raak. Lagedrukgebieden veroorzaakten de gehele maand uitermate wisselvallig weer. Daarbij was vooral het tijdvak van 13 tot en met 25 november uitzonderlijk zacht. De gemiddelde temperatuur, ruim 10 °C, lag toen iedere dag vijf tot zeven graden boven de normale waarde voor de tijd van het jaar.
November telde geen vorstdagen, terwijl er november normaal toch zo' n 6 vorstdagen kent.
Op de 23e veroorzaakte een actieve randstoring vooral in het zuiden zware buien. Daar viel in een brede strook 40 tot 55 mm neerslag. Bovendien gingen de buien plaatselijk vergezeld van onweer en zeer zware windstoten tot 100 km/uur. Ook op de 18e stond er veel wind. Een depressie die over de Noordzee oostwaarts trok veroorzaakte in het noordwesten enige tijd storm, kracht 9.
In december zette het zachte en zeer wisselvallige weer zich tot en met de 11e zich voort. Daarna bouwde een krachtig hogedrukgebied op ten noorden van ons land. Het was enkele dagen rustig en vaak ook zonnig weer, waarbij de temperatuur steeds verder daalde. Vanaf 17 december werd het opnieuw wisselvallig, maar het bleef vrij koud.
Op 17 en 18 december viel vooral in een strook van de kop van Noord-Holland naar Groningen in totaal 10 tot ruim 30 cm sneeuw. Op 20 december viel er 10 tot 20 cm in grote delen van het midden en zuiden van het land. In het noorden liep de dikte van het sneeuwdek op de 20e verder op naar lokaal ruim 40 cm.
De herfst ging over in een witte winter.
De herfst van 2009 was Zeer zacht, aan de zonnige kant en de normale hoeveelheid neerslag In ruim een eeuw was alleen de herfst van 2005 en 2006 nog zachter.

 Herfst 2010
De metereologische herfst (1 september) begon mooi, droog weer en dat waren we na de natte augustusmaand weer even vergeten. De temperatuur was echter aan de lage kant. In de 2e week keerde het wisselvallige weer terug en wederom regen.
Vooral 14 september was een onstuimige dag met gemiddeld over het land 15 mm. In het noorden van het land viel op sommige plaatsen ruim 30 mm.
Van 18 tot en met de 22 september was het opnieuw droog. Met een zuidelijke aanvoer liep de temperatuur op tot iets boven de normale waarde voor de tijd van het jaar. De landelijk hoogste temperatuur bedroeg 24,1 °C, gemeten op 23 september in Maastricht.
Dit werd weer afgestraft met een zomers aandoend onweer waarbij plaatselijk 20 mm tot ruim 30 mm viel.
De laatste week van de maand verliep wederom koel en wisselvallig.
De landelijk laagste temperatuur, 0,3 °C, werd gemeten in de vroege ochtend van 29 september op de vliegbasis Twenthe. Op diverse plaatsen kwam het die dag tot vorst aan de grond.
Met gemiddeld over het land 86 mm tegen 74 mm normaal was september aan de natte kant.
Het natte weer heeft overigens wel gevolgen voor de flora en faunastand in Nederland.
Begin oktober was het dankzij een zuidcomponent in de stroming zeer zacht. Tijdens deze eerste decade (dag 1 tot en met 10) was sprake van een echte nazomer. In De Bilt eindigde de eerste decade met een gemiddelde temperatuur van 14,9 °C op een gedeelde derde plaats in de rij van zachtste eerste oktoberdecades sinds 1901.

Op 3 en 4 oktober steeg de temperatuur in vrijwel het hele land, waaronder in De Bilt, tot 20,0 °C of hoger (warme dagen). Het normale aantal warme dagen in oktober bedraagt in De Bilt ook twee. In het zuidoosten van het landen werden lokaal zelfs vijf warme dagen op rij genoteerd. De landelijk hoogste temperatuur, 23,9 °C, werd gemeten in het Limburgse Ell op 3 oktober.
In een groot deel van het land viel er gedurende twaalf dagen, in het tijdvak van 3 tot en met 14 oktober, geen of nauwelijks neerslag.
Na het zachte begin van de maand draaide de stroming juist naar het noorden en volgde een lang, vrij koud tijdvak. Landelijk bezien natte dagen waren 15 oktober met 11 mm en 19 oktober met 15 mm.
Op 17 oktober daalde de temperatuur in De Bilt voor het eerst na de zomer tot beneden het vriespunt (vorstdag: minimumtemperatuur lager dan 0,0 °C). In totaal telde oktober er drie vorstdagen tegen één normaal). In het oosten vroor het lokaal op zes dagen. Met name in de kustgebieden heeft het in oktober nog niet gevroren, De landelijk laagste temperatuur in oktober, -3,6 °C, werd gemeten op 18 oktober op de vliegbasis Twenthe.
Aan het einde van de maand werd met een zuidwestelijke stroming weer zachte lucht aangevoerd.
De eerste helft van de maand november wisselden zeer zachte en wat koudere tijdvakken elkaar af en verliep nat.
Tijdens het zachte weer aan het begin van de maand werd het in Gilze-Rijen op de 4e 17,3 °C , de landelijk hoogste temperatuur van deze maand. De Bilt noteerde die nacht een minimumtemperatuur van 14,5 °C. Sinds 1901 was de minimumtemperatuur in november nog nooit zo hoog geweest.
De meeste neerslag viel tijdens de wisselvallige eerste helft van de maand. Opvallend was de hoeveelheid van 30 tot 80 mm die rond de 13e viel in het zuidoosten van Nederland. Lokaal is er in Zuid-Limburg zelfs 90 tot 100 mm gemeten, een hoeveelheid die op een willekeurige plek in Nederland eens in de honderd jaar kan worden verwacht. Er ontstond op regionale schaal wateroverlast.
Op 11 en 12 november was het bijzonder onstuimig. Aan zee stond af en toe een storm, kracht negen, en in de kustprovincies kwamen windstoten voor van ca. 75 tot ruim 100 km/uur.
De tweede helft van de maand was het overwegend droog en lag de temperatuur aanvankelijk rond het langjarig gemiddelde. Aan het einde van de maand volgde een geleidelijke overgang naar koud winterweer.
In totaal werden in De Bilt in november zes vorstdagen geregistreerd, precies het normale aantal. De landelijk laagste temperatuur, -8,3 °C, werd gemeten in de vroege ochtend van de 27e te Eelde. Vanaf de 26e vroor het lokaal in het binnenland het gehele etmaal. (ijsdagen: maximumtemperatuur lager dan 0,0 °C). In het noordoosten kwam het totaal aantal ijsdagen lokaal uit op vijf. In De Bilt werden twee ijsdagen geregistreerd. In november komen niet ieder jaar ijsdagen voor, in De Bilt gebeurde dit voor het laatst in 1998 en 2004.
Aan het einde van de maand viel de neerslag in de vorm van sneeuw. Op de 29e ontstond in een groot deel van het land een sneeuwdek van enkele centimeters dik, met grote overlast voor het verkeer tot gevolg.
Koning winter was weer terug. Met name op 1 december was het bijzonder koud voor de tijd van het jaar. Het vroor het de hele dag zo'n 6 tot 8 graden en daarbij stond een krachtige tot stormachtige wind. Die combinatie leverde een gevoelstemperatuur op van 16 à 17 graden onder nul.
In het Sinterklaasweekend kwam het tot een geslaagde dooiaanval, waarna tot half december korte, zachte- en wat koudere tijdvakken elkaar afwisselden. Vanaf half december volgde een nieuwe, lange vorstperiode.
De herfst eindigde dus koud en wit.

Herfst 2011
September 2011
De zomer van 2011 was nat en koel, en ook de eerste twee weken van september hield dit weertype aan. Wederom hadden we te maken met zware buien.
* In de nacht van 3 op 4 september trokken onweersbuien over het zuidwesten van het land. Daarbij kwamen windstoten voor tot ca. 110 km/uur.
* Op 5 en 6 september veroorzaakte een actieve depressie aan zee af en toe een stormachtige wind, kracht 8. Daarbij viel vooral op de 6e veel regen. In een brede strook over het midden van het land viel 20 tot ca. 50 mm regen.

* Een zeer actief onweerscomplex trok op 10 september van Zeeland naar Denemarken. In Zeeland viel hierbij lokaal hagel van 4 cm. Her en der veroorzaakten ook windstoten tot ca. 90 km/uur schade. Het onweerscomplex liet bovendien 10 tot 45 mm neerslag achter.
* Op 12 september stond er opnieuw veel wind. Aan zee trok de wind af en toe aan tot storm, kracht 9.
Daarna werd het ineens een stuk beter weer. Het bleef een lange tijd droog, de zon scheen en de temperaturen liepen op. Hierdoor werd de maand september nog een warme maand met 14 warme dagen (normaal tien) en zelfs vier dagen met een temperatuur boven de 25 graden.
Een schril contrast met de zomermaand juli die dit jaar geen enkele zomerse dag telde.
Met gemiddeld over het land 65 mm regen tegen een langjarig gemiddelde van 78 mm, was september aan de droge kant.
Gemiddeld over het land scheen de zon ca. 162 uren tegen 143 uren normaal. De zon was het meest te zien in Zeeland met op sommige plaatsen ca. 170 uren zonneschijn. In het noorden was het vaker bewolkt met lokaal niet meer dan 150 zonuren. In De Bilt komt de maandsom uit op ca. 158 uren tegen 138 uren normaal.
Oktober
Het mooie weer van eind september was er ook nog op de eerste 5 dagen van oktober, al nam de temperatuur wel geleidelijk af en 6 oktober was het weer zover,regen.
     
Rond de derde week van Oktober werd het weer wat droger, en ook kouder. Rond 15 oktober werd dan op veel plekken in Nederland de eerste vorst geregisteerd.
Al met al was oktober 2011 een zachte maand (11,4 °C, tegen 10,7 °C normaal), verder vrij zonnig en droog (69 mm tegen normaal 83 mm).
November
De droogte zette zich ook in november voort. De temperatuur daalde weliswaar geleidelijk maar was toch hoog voor de tijd van het jaar.Temperaturen van rond de 18 graden en in de nacht zo rond de 9 graden werden de eerste twee weken makkelijk gehaald. Helaas liet de zon het soms afweten en beleefde we ook een aantal grijze dagen.
Rond 13 november waren er enkele nachten met nachtvorst.
In de 3e week van november kreeg nederland te maken met een hardnekkige mist, die ook overdags bleef hangen. Hierdoor liep de temperatuur terug.
  
Aan het eind van de maand was er dan eindelijk een beetje regen.
November 2011 gaat de boeken in als de droogste novembermaand sinds er gemeten wordt met gemiddeld over het land slechts negen mm neerslag tegen een langjarig gemiddelde van 82 mm. Vrijwel de gehele maand november werd het weer bepaald door krachtige hogedrukgebieden. Deze hogedrukgebieden hielden depressies met bijbehorende regen op grote afstand. Op diverse plaatsen in ons land viel zelfs gedurende 21 dagen geen druppel neerslag.
Met gemiddeld over het land 95 zonuren tegen normaal 63 zonuren eindigde november op de derde plaats in de rij van zonnigste novembermaanden sinds tenminste 1908. Er was wel een enorm verschil in het aantal zonuren, in het zuiden van het land scheen de zon 2x meer dan in het noorden.
December 2011:
Ook in december bleef de temperatuur aan de hoge kant, op veel plekken bleef de mininale temperatuur zelfs boven de 0 graden en ijsdagen (maximale temperatuur onder de 0 graden) kwamen helemaal niet voor.De gemiddelde maand temperatuur kwam uit op 6,5 °C, (normaal 3,7 °C.).
Helaas was het wel nat in december met een gemiddelde neerslag van 150 mm tegen 80 mm normaal.
Daarmee eindigde december 2011 op de vijfde plaats in de rij van natste decembermaanden sinds tenminste 1906.
Het weerbeeld in december was uitermate wisselvallig, met op een groot aantal dagen neerslag.
Op de eerste dag van de maand veroorzaakte een actieve storing in een strook van Zeeland tot Drenthe 20 tot 40 mm regen. Het tijdvak van 13 tot en met 16 december verliep regionaal zeer nat met op enkele plaatsen in Zeeland 80 tot 95 mm regen. De zon liet zich gelukkig ook nog tussen de buien door zien, en met gemiddeld 52 zonuren was december een normale maand voor wat betreft de zonneschijn.